سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

60

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)

آن اينستكه امور ياد شده ديگر برغير اسم داخل نشوند زيرا خاصّة الشّيئ آنست كه در غير آن شيئ يافت نگردد . قوله : فقوله بالجرّ : ضمير در « قوله » به اسم راجع است . شرح عربى : مثال ما دخله ذلك : بسم اللّه الرّحمن الرّحيم و زيد و ص بمعنى طلب سكوت مّا و مسلمات و حينئذ و كلّ و جوار و يا زيد و الرّجل و ام سفر و اناقمت . ترجمه و شرح : مثال براى علائم اسم شارح گويد : مثال براى اسمائى كه برآنها امور مذكور داخل شده باشند عبارتند از : بسم اللّه الرّحمن الرّحيم . منظور شارح از اينمثال استشهاد براى دو امر مىباشد : الف : مجرور شدن بواسطه حرف جرّ چنانچه « اسم » در اينمثال به « باء » مجرور شده . ب : مجرور شدن بواسطه اضافه همانطوريكه « اللّه » بواسطه اضافه « اسم » به آن جرّ گرفته است . زيد : شاهد است براى تنوين تمكّن . صه : شاهد است براى دخول تنوين تنكير فلذا معناى « صه » اينستكه : سكوتى بنما بدون اينكه مشخّصات و جزئيّات سكوت را بيان نمايد . مسلمات : مثال است براى دخول تنوين مقابله . حينئذ : مثال است براى تنوين عوض از جمله . كلّ : شاهد است براى تنوين عوض از كلمه . جوار : شاهد است براى تنوين عوض از حرف . يا زيد : مثال است براى اسمى كه منادى واقع شده . الرّجل : مثال است براى دخول الف و لام تعريف براسم .